محمد جواد حسنی
Author: محمد جواد حسنی
محمد‌جواد حسنی

به نام خدا

حجاب؛ رزمگاه تمدنی اسلام و غرب

در مدینه و مدنیّت اسلامی، بی‌حجابی رفتاری رایج در میان بادیه‌نشینان[1] و کنیزان بوده[2] و ساکنان مدینه و شهرنشینان از بی‌حجابی گریزان بوده‌اند.[3] برخلاف آنچه در دنیای امروز مشاهده می‌شود حجاب نمادی متمدنانه بوده و زنان آزاده و دارای جایگاه اجتماعی این نشانه را با بصیرت و آگاهی حفظ می‌کردند. بر این اساس، حجاب یکی از شعارها و مظاهر تمدنی اسلام بوده و هست؛ به عبارت دیگر، حجاب کرامتی است که اسلام به زنان مؤمن، آزاده و باشخصیت، عطا کرده و برای حفظ حرمت و جایگاه او حکم وجوب را برای آن جعل کرده است. همچنین قرآن کریم که بیشتر در حیطه بیان کلیات و اصول احکام و معارف نقش‌آفرینی می‌کند و تبیین جزئیات را به سنت واگذارده، در جزئیات موضوع حجاب وارد شده و به زنان مسلمان می‌فرماید که با روسری که بر سر بسته‌اند گردن و سینه خود را نیز بپوشانند.[4]

همه مشکلات بدحجابی و بی‌حجابی در جوامع اسلامی، تنها به دلیل تبلیغات و تأثیرات شبکه‌های ماهواره‌ای و فضای مجازی نیست، بلکه نبردی سخت در جریان است که به دلیل نفوذ برنامه‌ریزی ‌شده تمدن غرب، شاهد وارد‌آمدن ضربات شدید بر پیکره تمدن اسلامی هستیم. برای درک بهتر از این جنگ تمام‌عیار می‌توان به حادثه مسجد گوهرشاد رجوع کرد که در این مورد نادر تمدن غرب توسط مزدورانش خون مدافعان اصول و ارزش‌های تمدن اسلامی را با خشونت وصف‌ناشدنی بر زمین ریخته است.

طبق ادعای نیچه خداوند در غرب مرده است.[5] با نابودی اساس تفکر ایمانی در دنیای غرب دیگر مظاهر آن مانند حجاب و عفاف جایی برای خودنمایی نخواهد داشت. وقتی لذت پرستی به‌عنوان شاخصه تمدن غرب، جای پای خود را مستحکم می‌کند، دیگر حجاب زنان و دختران را خصم تمدنی خود می‌پندارد. بسیاری از باورمندان مسیحی و یهودی که در جغرافیای غرب می‌زیستند، خود را به رعایت حجاب ملزم می‌دانستند اما این تخاصم تا جایی پیش رفت که بی‌حجابی کم‌کم به نماد تمدن غرب تبدیل شد. امروزه سیاستمداران، بازیگران، ورزشکاران و خوانندگان زن غربی خواسته و یا ناخواسته این پرچم را باقدرت به دوش می‌کشند.

 پرسش اساسی این است که آیا حجاب چند بانوی غرب نشین و یا حجاب زنان و دختران مسلمان در گستره جغرافیایی کشورهای اسلامی برای سیاستمداران و سرمایه‌داران غربی، مشکلی ایجاد خواهد کرد که آنان را به مقابله واداشته است؟! پاسخ به همین پرسش، کلید حل مساله است؛ چراکه متولیان غرب، به‌راحتی می‌توانند حجاب را به سرمایه و ابزار قدرت خود تبدیل کنند اما مشکل اصلی این است که این موضوع در سطح بالاتر؛ یعنی تقابل تمدن‌ها تفسیر می‌شود. هیچ‌گاه غرب نمی‌خواهد و نباید هم بخواهد که نسبت به مظاهر تمدنی رقیب، بی‌تفاوت باشد؛ چراکه آنان به‌خوبی می‌دانند که زنان باحجاب و در عین حال، تحصیل کرده و فعال در حوادث اجتماعی پرچم تمدن اسلام را به اهتزاز درآورده‌اند. بر این اساس، تمام تلاش، انرژی و پیاده‌نظام سخت و نرم خود را به کار می‌گیرد تا این مظهر تمدن اسلامی را در سراسر جهان بزداید. راه‌اندازی کمپین‌های حجاب اختیاری، بمباران تبلیغاتی رسانه‌ای تحت کنترلشان، اتهامات حقوق بشری، فشارهای به‌ظاهر غیرسیاسی در عرصه‌های مانند سینما و ورزش، اصرار فراوان برای حضور زنان در ورزشگاه‌ها، نشانه‌هایی از تلاش کم‌بهره این تمدن مهاجم است. با این توصیف، زنان بی‌حجابی که امروزه در سطح کشورهای اسلامی مشاهده می‌شوند درواقع تلفات تمدنی ما محسوب می‌شوند. روشن است که مبارزه بدون تلفات بی‌معناست اما باید تلاش کرد از تعداد آن کاسته شود.

طبیعی است که این آفند گسترده غرب، نیازمند پدافندی متناسب باشد که آحاد مردم و مسئولان کشورهای اسلامی به‌ویژه متولیان فرهنگی، وظایف سختی بر عهده‌ دارند. البته پس از شکل‌گیری تمدن غرب، رویکرد تدافعی تمدن اسلامی آن را در جایگاه ضعف قرار داده و دائماً آماج حملات بی‌رحمانه غربیان بوده است که تغییر استراتژی امری ضروری و هوشمندانه خواهد بود. با تغییر موازنه در میدان، می‌توان نه تنها شبیخون‌های تمدن غرب را پاسخ داد بلکه مظاهر تمدنی خود را بر غرب عرضه نمود. جلوگیری از برخی اختلاط‌ها مانند اختصاص واگن‌های مخصوص زنان در مترو که مورد استقبال برخی از زنان کشورهای غربی قرار گرفته و یا تفکیک جنسیتی در مراکز آموزشی، نمونه‌های خوبی از این عرضه تمدنی باشد. متأسفانه نمی‌توان این موضوع را تائید کرد که غربیان با بهره‌گیری از معارف تمدنی اسلام چنین پیشنهادات و تصمیماتی را مطرح کرده‌اند؛ بنابراین، پیش از آنکه خود غرب به‌صورت ناقص و با آزمون و خطا سراغ برخی مظاهر تمدنی اسلام برود، ضرورت دارد، موضوع حجاب و عفاف و حفظ کرامت زنان در قالب یک بسته فرهنگی و تمدنی، همراه با مبانی و راهکارهای منطقی و مخاطب‌پسند به دست مردم غرب‌نشین برسد تا به‌تدریج به گفتمان عمومی تبدیل شود.

 

 

 

[1]. الکافی، ج 5، ص 524. (البته درباره این روایت نظرات دیگری نیز وجود دارد)

[2]. برانی نمونه: وسائل الشیعه، ج 4، ص 412.

[3]. در آیه 59 سوره احزاب، حجاب نشانه‌ای برای زنان آزاد و دارای شخصیت اجتماعی معرفی شده است؛ ر.ک: مجمع البیان، ج 8، ص 181.

[4]. «...وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَى جُيُوبِهِنَّ...» النور، آیه 31.

[5]. برای اطلاع بیشتر به کتاب او با عنوان «چنین گفت زرتشت» که ترجمه فارسی نیز دارد، مراجعه شود.